Nội dung chính
Bột cá Việt Nam đạt 300 triệu USD năm 2025: Số liệu và ý nghĩa
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), công bố rằng giá trị xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 đã chạm mức 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy tiềm năng chưa được khai thác đầy đủ.
Tại sao bột cá là “vàng xanh” cho ngành thủy sản?
Bột cá là nguồn protein, axit amin và chất béo thiết yếu, được dùng làm thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và thú cưng. Ngoài ra, nó còn là nguyên liệu cho phân bón hữu cơ cải tạo đất, giúp tăng năng suất cây trồng.
Thị trường tiêu thụ toàn cầu: Trung Quốc dẫn đầu
Theo dữ liệu quốc tế, Peru là nhà sản xuất bột cá lớn nhất (≈20% sản lượng toàn cầu). Trong khi đó, Trung Quốc chiếm tới 90% nhu cầu nhập khẩu trên thế giới, làm cho sản phẩm của Việt Nam trở thành nguồn cung cấp quan trọng.
Năng lực sản xuất và tiềm năng tăng trưởng trong nước
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn (+3% so với 2024). Trong đó, nuôi trồng đóng góp 6,1 triệu tấn (+5,1%). Sản lượng thức ăn thủy sản lên tới 5,39 triệu tấn, tạo nền tảng vững chắc cho sản xuất bột cá.
Câu chuyện thành công của doanh nghiệp Việt Nam
Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua 60 tấn phế phẩm mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, công ty có thể nâng hàm lượng đạm lên 64 % và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
Ở tỉnh Hà Tĩnh, Công ty TNHH Tứ Hải chế biến xương cá đục thành bột cá chất lượng xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, đem lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam còn khai thác ghẹ tạp để sản xuất bột chitosan – nguyên liệu y tế, nông nghiệp, với giá bán lên tới 1.000 USD/kg.
Triển vọng và đề xuất chính sách
Theo dự báo, đến năm 2030, phụ phẩm tôm sẽ đạt 650.000 tấn (giá trị 80‑100 triệu USD) và cá tra 1,3 triệu tấn (giá trị >500 triệu USD). Để biến phế phẩm thành tài nguyên, TS Phạm Quốc Huy (Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam) nhấn mạnh cần:
- Đưa bột cá vào mã xuất khẩu ngành thủy sản thay vì ngành chăn nuôi.
- Triển khai chính sách thuế, tín dụng xanh và ưu đãi công nghệ.
- Xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý.
Khi các biện pháp này được thực hiện, phế phụ phẩm sẽ chuyển từ “rác thải” thành “vàng xanh”, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và đưa ngành thủy sản Việt Nam lên bản đồ thế giới.