Nội dung chính
Nghị định số 350/2025/NĐ-CP về khuyến khích phát triển văn học, có hiệu lực từ 15/2/2026, hứa hẹn mở ra một chương mới cho đời sống văn học nghệ thuật Việt Nam.
1. Bản đồ pháp lý toàn diện cho văn học
Lần đầu tiên, văn học – lĩnh vực sáng tạo tinh thần đặc thù – được đưa vào một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn. Điều này không chỉ tạo ra một “ngọn đuốc” dẫn đường mà còn cung cấp nền tảng vững chắc cho mọi nhà sáng tạo.
2. Niềm tin và động lực cho những người cầm bút
Nhà văn Niê Thanh Mai, Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số, mô tả Nghị định như một ngọn lửa ấm, thắp sáng niềm tin cho các nhà văn. Trước đây, nhiều tác giả chỉ dựa vào đam mê và tài năng, thiếu cơ chế hỗ trợ lâu dài. Với các chương trình hỗ trợ tài chính, các cuộc thi, trại sáng tác và cơ hội chuyển thể tác phẩm sang phim, sân khấu, kịch bản, Nghị định mở ra một chuỗi giá trị sáng tạo mới.
3. Doanh nghiệp – Đối tác chiến lược
Điểm mới nổi bật là việc khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào sáng tác và phổ biến văn học. Đây không còn là hình thức tài trợ đơn thuần mà trở thành một “kim chỉ nam” pháp lý, giúp doanh nghiệp tham gia một cách minh bạch và bền vững. Như nhà văn Niê Thanh Mai nhận xét, việc này đa dạng hoá nguồn lực xã hội, tạo môi trường hỗ trợ đa chiều cho văn học.
4. Hành lang pháp lý vững chắc
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam) nhấn mạnh, một nền văn học mạnh cần “ngọn gió” của chính sách để con thuyền sáng tạo có thể đi xa. Nghị định đặt ra các cơ chế đãi ngộ thỏa đáng, bảo vệ quyền tác giả và thúc đẩy bảo hộ bản quyền, đặc biệt trên không gian mạng.
4.1. Cải thiện mức nhuận bút và giải thưởng
Đề xuất nâng mức nhuận bút, thành lập các giải thưởng có giá trị kinh tế thực sự để tác giả có thể sống bằng nghề.
4.2. Đầu tư cho thế hệ trẻ và lĩnh vực lý luận
Khuyến khích các trại sáng tác chuyên sâu, đưa nhà văn tới các vùng biên giới, hải đảo để thu thập chất liệu sống. Đồng thời, phục hồi vai trò của lý luận, phê bình để xây dựng một hệ sinh thái phê bình lành mạnh.
5. Chiến lược phát triển trong kỷ nguyên số
Văn học không còn giới hạn trong sách giấy. Nghị định đề xuất mở rộng sang sách điện tử, sách nói, các nền tảng đọc thông minh và kết nối với điện ảnh, sân khấu, âm nhạc. Đầu tư dịch thuật sang tiếng nước ngoài được xem là con đường đưa văn hóa Việt ra thế giới.
5.1. Xây dựng môi trường đọc sách bền vững
Thiết lập thư viện hiện đại tại trường học và khu dân cư, đổi mới phương pháp giảng dạy văn học theo hướng giáo dục thẩm mỹ, nhằm nuôi dưỡng thói quen đọc sách tự nhiên.
5.2. Đa dạng hoá phong cách và đề tài
Chính phủ cần tạo không gian cởi mở, tôn trọng cá tính sáng tạo, đồng thời khuyến khích trách nhiệm công dân của nhà văn, để các tác phẩm vừa phản ánh thời đại vừa giữ bản sắc dân tộc.
“Khuyến khích phát triển văn học không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà là xây dựng một hệ sinh thái văn hóa toàn diện, nơi người viết được trân trọng, tác phẩm được lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng,” nhà văn Võ Thị Xuân Hà khẳng định.
Những quan điểm này cho thấy Nhà nước đã nhận thức sâu sắc vai trò thiết yếu của văn học trong đời sống tinh thần xã hội, và đang tạo ra những chính sách bài bản để đưa văn học Việt Nam vươn tới kỷ nguyên mới.
Phương Lan (TTXVN)