PNJ, từng là biểu tượng tăng trưởng của ngành trang sức, giờ đang đối mặt với bài kiểm tra quản trị khi công ty con PNJP – “nhà máy in hàng” – bị thanh tra NHNN phát hiện vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.

Thanh tra NHNN chỉ ra 2 tồn tại của PNJP

Trong nhiều năm, PNJ được xem là một trong số ít doanh nghiệp bán lẻ trang sức tại Việt Nam có thể kể một câu chuyện tăng trưởng thuyết phục: mạng lưới cửa hàng phủ khắp cả nước, thương hiệu mạnh và một hệ sinh thái sản xuất‑chế tác‑phân phối khép kín.

Tuy nhiên, kết luận thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – công ty con 100% vốn của PNJ – đã nêu ra hàng loạt vi phạm trong việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền (AML) và quản trị nghiệp vụ. Đây là lời cảnh tỉnh về cách thức kiểm soát trong một tập đoàn ngày càng phức tạp.

Ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA đối với PNJP, dựa trên Quyết định số 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025.

Thanh tra NHNN đã kiểm tra PNJP dựa trên ba nội dung chính: (1) tuân thủ chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và trang sức; (2) chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hóa đơn chứng từ; (3) thực hiện các quy định về phòng, chống rửa tiền.

Những điểm tích cực được ghi nhận: quy mô kinh doanh lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và không có nợ đọng. PNJP đáp ứng cơ bản các điều kiện hoạt động sản xuất, mua bán, gia công, xuất khẩu theo Nghị định 24/2012/NĐ‑CP.

Tuy nhiên, PNJP còn tồn tại các vi phạm về AML: không kịp thời phân công và đăng ký thông tin cán bộ phụ trách, sai sót trong lưu trữ hồ sơ nhận diện khách hàng, và báo cáo giao dịch lớn không đúng thời hạn. Ngoài ra, công ty còn khai sai kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, dù chưa gây thiếu thuế thực tế.

Những vi phạm này đã dẫn đến Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản cho các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM, …) để xem xét xử lý.

Thanh tra NHNN cũng đưa ra 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị nhằm cải thiện an toàn, tuân thủ pháp luật và đề xuất cơ chế chính sách cho hoạt động kinh doanh vàng.

PNJP – “nhà máy in hàng” vô hình nhưng chiếm phần lớn doanh thu của PNJ

Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì mọi giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy vậy, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất chính, tạo ra gần 8.096 tỷ VNĐ doanh thu trong quý III/2025 – chiếm gần 100% doanh thu hợp nhất của tập đoàn (tổng 8.135 tỷ VNĐ).

Trong mô hình quản trị hiện đại, các tập đoàn lớn thường tạo ra “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty con sản xuất để hạn chế rủi ro chuyển giá, giảm xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch nội bộ. Tuy nhiên, khi cấu trúc này gây ra những sai sót dù nhỏ, thị trường có xu hướng diễn giải chúng thành rủi ro hệ thống.

Với môi trường đầu tư ngày càng nhạy cảm với tiêu chuẩn ESG, các vết xước về AML và thuế có thể nhanh chóng trở thành câu hỏi lớn về văn hoá kiểm soát rủi ro của cả tập đoàn. Nhà đầu tư sẽ không chỉ quan tâm đến mức phạt hiện tại, mà còn muốn biết PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ ở PNJP như thế nào: tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, nâng chuẩn AML và thuế lên tiêu chuẩn khu vực.

Trong bối cảnh PNJ đã mở rộng quy mô mạnh mẽ, việc xây dựng một hệ thống quản trị vững chắc, không phụ thuộc vào “niềm tin” cá nhân mà dựa trên quy trình, công nghệ và kiểm toán độc lập là yếu tố quyết định để duy trì niềm tin của nhà đầu tư và các cơ quan quản lý quốc tế.

Nhà đầu tư nên theo dõi các bước cải tổ nội bộ của PNJ trong các báo cáo tài chính tiếp theo và các thông báo từ cơ quan thanh tra để đánh giá mức độ rủi ro thực sự.